Yapay Zeka Yatırımı: Trilyonlarca Dolarlık Risk
Yapay zeka yatırımı 2050’ye kadar 30 trilyon doları aşabilir. Ekonomistler, harcamaların verimlilik artışı ve gelirlerle karşılanamayabileceğini belirtiyor.
Yapay zeka yatırımı, demiryolları ve internet çağında görülen harcama dalgalarını geride bırakmaya hazırlanıyor. Veri merkezleri ve diğer altyapı unsurlarına yönelen sermayenin büyüklüğü artarken, şirketlerin açıkladığı gelir ve verimlilik hedefleri bu harcamaları karşılamak için henüz yeterli görünmüyor.
PwC projeksiyonlarına göre veri merkezlerine yapılacak küresel harcamalar 2050’ye kadar 30 trilyon doları aşabilir. Enflasyona göre düzeltildiğinde bile bu tutarın demiryolu yatırımları ve dotcom dönemindeki harcamaların üzerinde olması bekleniyor. Anthropic’in gelecek yıllar için planladığı 518 milyar dolarlık harcama da şirketin 2025 gel||||irinin 100 katından fazlasına karşılık geliyor.
Verimlilik artışı beklentilerin gerisinde
ABD’de geniş tabanlı verimlilik artışının henüz şirket değerlemelerini destekleyecek seviyeye ulaşmadığı belirtiliyor. Bain & Company’nin hesaplamalarına göre mevcut pazarlardan sağlanacak verimlilik kazanımları, yapay zeka altyapısının maliyetini tek başına karşılayamayacak. Bu açığın kapanması için yapay zeka destekli robotlardan yeni batarya ve yarı iletken malzemelerine kadar yeni pazarların oluşması gerekiyor.
Google, Amazon ve Microsoft gibi teknoloji şirketleriyle diğer sektör aktörlerinin, altyapı yatırımlarını finanse edebilmek için önümüzdeki beş yıl içinde 4,2 trilyon dolardan fazla yeni gelir yaratması gerektiği hesaplanıyor. Nvidia’nın mevcut piyasa değerini haklı çıkarması için ise ABD’de yıllık verimlilik artışının önümüzdeki 10 yıl boyunca yüzde 3 ile yüzde 5 arasında gerçekleşmesi gerektiği ifade ediliyor. ABD Kongresi Bütçe Ofisi’nin aynı dönem için temel beklentisi yüzde 1,75 seviyesinde.
2025-2032 döneminde ABD’de yapay zeka harcamalarının 9 trilyon dolara ulaşabileceği tahmin ediliyor. Bu rakam, ülkenin yıllık gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 3,2’sine denk geliyor. Yüzde 10 yatırım getirisi elde edilebilmesi için sektörün 2032’ye kadar yıllık 3,55 trilyon dolar gelir üretmesi gerektiği, mevcut gelirlerin ise bu seviyenin oldukça gerisinde kaldığı belirtiliyor. Altyapı borçlarındaki kaldıraç nedeniyle talepteki sınırlı bir zayıflamanın bile büyük kayıplara yol açabileceği uyarısı yapılıyor.
Teknoloji dönüşümünün etkisi yıllar sürebilir
Sektör yöneticileri, yapay zekanın ekonomide benzeri görülmemiş bir dönüşüm yaratabileceğini savunuyor. Dario Amodei, Sam Altman ve Jasjeet Sekhon, kendi kendini geliştiren modellerin yeni buluşları ve verimlilik artışını hızlandırabileceği görüşünde.
Diane Coyle ise geçmiş teknolojik devrimlerin verimlilik etkilerinin ekonomiye yansımasının genellikle 10 ila 50 yıl sürdüğünü hatırlatıyor. Anthropic’in senaryolarında yapay zekanın 2030 büyümesine katkısı, yüzde 2’lik temel varsayıma karşılık ılımlı senaryoda yüzde 2,4, kapsamlı senaryoda yüzde 5,4 ve aşırı senaryoda yüzde 15,4 olarak hesaplanıyor. Daha yüksek büyüme senaryolarının aynı zamanda daha fazla istihdam kaybı anlamına gelebileceği belirtiliyor.
Geçmişte demiryolu şirketlerinin iflasları ve dotcom balonunun patlaması büyük kayıplara yol açsa da kurulan altyapı kalıcı bir ekonomik miras bıraktı. Ekonomistler, yapay zeka yatırımlarında da benzer bir sürecin yaşanabileceğini; ancak bugünkü harcamaların kısa vadede beklenen getiriyi sağlayıp sağlayamayacağının henüz netleşmediğini değerlendiriyor.
