Dolly: Klonlamanın Tarihindeki Dönüm Noktası
Dolly, klonlamanın öncüsü olarak tarihe geçti. 6 yavru sahibi olan koyun, 2003’te hayatını kaybetti.
Bilim dünyası, klonlama kavramını uzun yıllardır tartışıyor. 20. yüzyılın ikinci yarısında embriyo manipülasyonu ve hücre nükleer transferi gibi çeşitli tekniklerle yapılan deneyler, memelilerde klonlama olasılığını gündeme getirdi. Özellikle kurbağa gibi basit organizmalarda elde edilen başarılar, yetişkin hücrelerden klon üretme fikrini destekliyordu. Ancak birçok bilim insanı, yetişkin somatik hücrelerin tam bir organizmaya dönüşemeyeceğini düşünüyordu. Bu teorik engeller, 1990’ların ortalarında İskoçya’daki Roslin Enstitüsü’nde Ian Wilmut, Keith Campbell ve ekip arkadaşlarının yaptığı çalışmalarla aşıldı.
5 Temmuz 1996’da Roslin Enstitüsü’nde ‘Finn Dorset’ ırkına ait bir kuzu dünyaya geldi. ‘6LLS’ kod adıyla tanınan bu kuzu, zamanla Dolly ismiyle anılmaya başlandı. Bu isim, koyunun doğumunda kullanılan meme bezinden alınan hücre nedeniyle Amerikalı country şarkıcısı Dolly Parton’dan esinlenilerek verilmiştir.
Dolly, yetişkin bir memeliden alınan somatik hücre ile klonlanan ilk memeli olarak tarihe geçti. Somatik Hücre Nükleer Transferi (SCNT) yöntemiyle üretildi; bu süreçte, bir koyunun meme bezinden alınan hücrenin çekirdeği, çekirdeği çıkarılmış bir yumurta hücresine aktarıldı. Elektrik şokuyla hücrelerin birleştirilmesi sağlandı ve ardından embriyo geliştirildi. Bu süreçte toplam 277 denemeden yalnızca biri başarılı oldu.
Dolly’nin varlığı, 22-23 Şubat 1997 tarihlerinde Nature dergisinde yayımlanan bir makaleyle duyuruldu ve bu durum dünya genelinde büyük bir medya ilgisi yarattı. Dolly, genetik olarak donör koyunun tam bir kopyasıydı ve normal bir koyun gibi davrandı. 6 yavru doğurdu; bu yavruların isimleri Bonnie, Sally, Rosie (ikizler), Lucy, Darcy ve Cotton (üçüzler) oldu. Böylece klonların üreme yeteneği kanıtlanmış oldu.
Dolly, Roslin Enstitüsü’nde yaşamını sürdürdü. Ancak 2001-2002 yıllarında artrit belirtileri göstermeye başladı. 14 Şubat 2003 tarihinde, ilerleyen akciğer hastalığı ve ağır artrit nedeniyle ötanazi ile hayatına son verildi. Normal Finn Dorset koyunları ortalama 10-12 yıl yaşarken, Dolly sadece 6,5 yıl hayatta kaldı. Bu durum, klonlamanın erken yaşlanmaya yol açabileceği tartışmalarını da beraberinde getirdi.
