Türkiye’nin Deprem Hasarını Değerlendiren Proje Avrupa’da Ödül Aldı
Türkiye’nin deprem sonrası kültürel mirası değerlendiren proje, Europa Nostra 2026 Ödülleri’nde ödül kazandı.
Avrupa’nın kültürel miras alanındaki en saygın ödüllerinden biri olan Europa Nostra 2026 Ödülleri’nde, Türkiye’den ‘Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi’ projesi, Yurttaş Katılımı ve Farkındalık Yaratma kategorisinde ödül kazandı. Bu proje, 6 Şubat 2023’te meydana gelen yıkıcı depremlerin ardından, uydu verileri ve gönüllülerin katkılarıyla 1500’den fazla tarihi alanın hasarını belgeleyerek önemli bir açık erişim kaynağı oluşturmasıyla dikkat çekti.
2026 yılı için belirlenen ödül kazananları arasında Türkiye’nin yer aldığı bu organizasyonda, toplam 18 ülkeden 30 proje ödüllendirildi. 40 Avrupa ülkesinden gelen 261 başvuru arasından seçilen kazananlar, on miras uzmanından oluşan bir jüri tarafından değerlendirildi.
6 Şubat’ta Türkiye’nin güneydoğusunu ve Suriye’nin kuzeyini etkileyen 7.8 ve 7.5 büyüklüğündeki depremler, on bir ili vurmuştu. Bu afet, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer alan Göbekli Tepe, Arslantepe, Nemrut Dağı, Diyarbakır Kalesi ve Hevsel Bahçeleri gibi önemli tarihi alanları da kapsamaktadır. Depremin ardından bu bölgelerdeki hasara dair güvenilir bilgi sınırlı kalmıştı. Ege Üniversitesi’nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, sosyal medya aracılığıyla meslektaşlarını ve halkı tarihi alanlardaki hasarı belgelemeye davet etti. Bu çağrıya, Akdeniz Üniversitesi’nden uzaktan algılama uzmanı Doç. Dr. Nusret Demir de katıldı. Çeşitli meslek gruplarından ve öğrencilerden oluşan elliden fazla gönüllü, dijital araçlar kullanarak işbirliği içinde bir izleme sistemi kurdu.
Toplanan veriler, NASA/Caltech ARIA Damage Proxy Maps gibi uydu tabanlı bilgilerle birleştirilerek on bir ildeki 1500’den fazla arkeolojik ve tarihi alanın durumu değerlendirildi. Çalışma, Osmanlı Dönemi’ne ait yapıların en fazla hasar gördüğünü, tarih öncesi höyüklerin ise daha yüksek yapısal dayanıklılık gösterdiğini ortaya koydu. Gönüllülerin emeğiyle yürütülen bu proje, elde edilen verileri 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita aracılığıyla erişime açmayı planlıyor.
Europa Nostra ödül jürisi, projeye ilişkin değerlendirmesinde akademik gönüllülerin katkısının önemine vurgu yaptı. Jüri, bu girişimin doğal bir afet sonrası hızlı hareket etmenin kültürel mirasın korunmasına nasıl katkı sağladığını gösterdiğini belirterek, ‘yurttaş bilimi ve açık verilere dayalı uzaktan algılama yöntemlerinin yenilikçi bir biçimde bir araya getirildiğini’ takdir etti.
Kazanan projeler, 28 Mayıs 2026 tarihinde Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nda düzenlenecek Avrupa Miras Ödülleri Töreni’nde kutlanacak. Törene Avrupa Komisyonu üyesi Glenn Micallef ve Europa Nostra İcra Başkanı Prof. Dr. Hermann Parzinger ev sahipliği yapacak. Etkinlik, Europa Nostra’nın resmi internet sitesi üzerinden canlı olarak yayınlanacak.
