Yapay Zeka İçerikleri, Sahte Anı Oluşumunu Artırıyor
Uzmanlar, yapay zeka içeriklerinin anı algısını çarpıttığını ve sahte hatıra riskini artırdığını belirtiyor.
Son verilere göre, yapay zeka destekli üretken modeller aracılığıyla her gün yaklaşık 34 milyon yeni görsel oluşturulmakta. 2022 yılından bu yana ise 15 milyar civarında sahte görsel üretildiği tahmin ediliyor.
Sosyal medya platformlarında paylaşılan görsellerin %71’inin yapay zeka tarafından üretildiği, TikTok gibi platformlarda ise 1,3 milyardan fazla yapay zeka etiketli video bulunduğu ifade ediliyor.
Uzmanlar, bu yoğun içerik akışının bireylerde “tanıdıklık hissi” yaratarak anıların çarpıtılma riskini artırabileceğine dikkat çekiyor.
MIT ÇALIŞMASI: SAHTE ANILAR İKİ KAT ARTABİLİYOR
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) Media Lab tarafından gerçekleştirilen bir araştırmada, yapay zeka ile düzenlenmiş görsel ve videolara maruz kalan katılımcıların, diğerlerine göre yaklaşık iki kat daha fazla sahte anı geliştirdiği tespit edildi.
Araştırmaya katılan bireylerin, gerçekte yaşanmamış olaylarla ilgili detaylı ve tutarlı anılar oluşturduğu ve bu hatıralara yüksek güven duyduğu belirlendi. Bu durumun, beynin görsel bilgiyi güçlü ve güvenilir bir kaynak olarak değerlendirmesiyle bağlantılı olduğu ifade edildi.
PROF. LOFTUS: “HAFIZAYA YENİ ŞEYLER EKLEMEK MÜMKÜN”
California Üniversitesi, Irvine’da görevli psikolog Elizabeth Loftus, yapay zeka içeriklerinin insanların anılarını çarpıtabileceğini ve zamanla bu anıların gerçekmiş gibi hatırlanmasına neden olabileceğini belirtti.
Loftus, belleğin yönlendirici ifadeler, tanık anlatımları ve medya içerikleriyle değiştirilebileceğinin uzun zamandır bilindiğini vurgulayarak, yapay zeka görsellerinin bu etkinin daha güçlü bir uzantısı olduğunu ifade etti.
“İnsanların hafızasına yeni şeyler eklemek, mevcut anıları değiştirmek veya bozmak mümkündür” diyen Loftus, bireylerin zihinlerine yerleştirilen sahte anılara içtenlikle inanabildiğini belirtti.
SOSYAL MEDYA, ETKİYİ BÜYÜTÜYOR
Loftus, sosyal medya sayesinde sahte bilgilerin çok daha hızlı yayıldığını ve bu durumun daha fazla kişinin etkilenmesine yol açtığını ifade etti.
Araştırmacıların, yapay zeka içeriklerinin hafıza üzerindeki olumsuz etkilerine karşı koruma yöntemleri geliştirmesi gerektiğini vurgulayan Loftus, teknolojinin olumlu amaçlarla da kullanılabileceğini belirtti.
Örneğin geçmişte sağlıksız yiyeceklerle ilgili sahte anı çalışmaları sayesinde bireylerin tüketim alışkanlıklarının değiştirilebildiğini hatırlatan Loftus, yapay zekanın sağlıklı yaşam tercihleri gibi pozitif alanlarda değerlendirilebileceğini dile getirdi.
GÖRSELLER, METİNDEN DAHA GÜÇLÜ ETKİ YARATIYOR
Polonya’daki SWPS Üniversitesi’nden Dr. Magdalena Kekus, yapay zeka ile üretilen görüntülerle gerçek görüntüler arasındaki farkın giderek zorlaştığını belirtti.
Kekus’a göre insan hafızası esnek ve yeniden yapılandırıcı bir yapıya sahip. Beyin, görüntüleri metne göre daha hızlı işlediği için görseller daha güçlü bir etki yaratabiliyor.
“Görüntüler, insanlara daha fazla gerçeklik ve tanıklık hissi verebilir” diyen Kekus, duygusal yükü yüksek içeriklerin daha kalıcı iz bıraktığını ifade etti.
HAFIZA KAMERA DEĞİL, YENİDEN İNŞA EDİLEN BİR SÜREÇ
Kekus, bireylerin hafızayı bir kamera kaydı gibi algıladığını ancak bunun doğru olmadığını vurguladı.
“Bir anıyı her hatırladığımızda beynimiz onu yeniden oluşturuyor” diyen Kekus, zamanla güvenilir olmayan kaynakların unutulabildiğini, ancak içeriğin hatırlandığını ifade etti.
Uzmanlara göre, sahte anılar ve yanlış inançlar zamanla kalıcı hale gelebiliyor ve açık kanıtlar karşısında bile direnç gösterebiliyor.
Uzmanlar, yapay zeka teknolojilerinin hızla geliştiği bu dönemde, bireylerin dijital içeriklere eleştirel bir bakış açısıyla yaklaşmasının ve özellikle görsel materyallere karşı daha bilinçli olmasının önemine dikkat çekiyor.
